Detaljna biografija: Antun Gustav Matoš
Antun Gustav Matoš (1873–1914) bio je hrvatski pesnik, esejista, putopisac, kritičar i centralna ličnost hrvatske moderne književnosti. Rođen je u Tovarniku, u Sremu. Školovao se u Zagrebu, gde je započeo studije veterine. Kao vojni obveznik dezertirao je iz austrougarske vojske, zbog čega je morao da provede trinaest godina u emigraciji, živeći u Beogradu, Ženevi i Parizu. U domovinu se vratio tek nakon amnestije 1908. godine. Preminuo je mlad u Zagrebu od raka grla.
Život u Beogradu i Parizu
Matošev boravak u Beogradu (u dva navrata) i Parizu presudno je uticao na njegov umetnički razvoj. U Beogradu je živeo boemskim životom, radeći kao violončelista u pozorištu, novinar i književni kritičar, ulazeći u krugove naših najznačajnijih pisaca. U Parizu (1899–1904) se upoznao sa modernim francuskim strujama, posebno sa simbolizmom i estetikom Bodlera, što je preneo u regionalnu književnost. Matoš je bio kosmopolita, ali je celog života patio za domovinom, što je izrazio u svojim prelepim patriotskim sonetima.
Književno stvaralaštvo i stil
Matoš je pisao poeziju, novele, eseje i feljtone. Uveo je strogu formu soneta, muzikalnost stiha i kult prefinjene forme. Pevao je o ljubavi, smrti, samoći i pejzažima. Njegova ljubavna lirika, posebno pesma Utjeha kose, smatra se jednim od najsavršenijih soneta napisanih na našem jeziku. U svojim esejima i kritikama zalagao se za visoke estetske standarde i evropsku orijentaciju književnosti, oštro kritikujući provincijalizam i malograđanski duh.
Značaj, uticaj i književna polemika
Matoš je stvorio novu školu pisanja i postao uzor čitavim generacijama mlađih pisaca (od Tina Ujevića do Miroslava Krleže). Njegov stil spajanja evropske avangarde i domaće tradicije obogatio je regionalnu kulturu. Bio je poznat kao beskompromisan polemičar koji je rečima razbijao akademsku uštogljenost. Danas njegovo ime nose brojne ulice, škole i književne manifestacije širom regiona, a njegov spomenik na zagrebačkom Gornjem gradu (gde sedi na klupi i gleda panoramu) ostaje jedno od omiljenih kulturnih mesta.